Systemy security | Oświetlenie Ewakuacyjne

Prezentowane w tej kategorii rozwiązania z zakresu bezpieczeństwa to podstawowa infrastruktura wymagana w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, w dużych obiektach komercyjnych oraz przemysłowych, a także użyteczności publicznej. Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne jest wymagane w tego typu budynkach przepisami i w związku z tym musi spełniać określone normy. Z tego powodu wybierając optymalne rozwiązanie warto skorzystać z oferty Alfa-System – firmy, która nie tylko zajmie się dostarczeniem elementów infrastruktury, fachowo doradzi już na etapie projektu, ale też zajmie się sprawdzeniem instalacji oraz jej konserwacją w wyznaczonym terminie.

Oświetlenie ewakuacyjne – norma, przepisy i wymagania

Oświetlenie awaryjne (ang. emergency lighting) - to wymagany przepisami i podlegający normom system przeznaczony do stosowania w sytuacjach, w których zawodzi standardowe zasilanie urządzeń do oświetlenia podstawowego. Jego podstawowym zadaniem jest wskazanie drogi dla szybkiego i bezpiecznego wyjścia z budynku w przypadku długotrwałego braku zasilania lub wystąpienia sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu, np. pożaru. Ze względu na to, jak ważne zadanie system awaryjny ma do spełnienia, musi być podpięty do sieci energetycznej niezależnej od źródła zasilania podstawowej infrastruktury. Ponadto, zarówno projekt, instalacja, jak i kontrola urządzeń wchodzących w skład systemu ewakuacyjnego muszą zostać wykonane zgodnie z obowiązującymi oficjalnymi wytycznymi elektrotechnicznymi i budowlanymi. Oznacza to, że osoby odpowiedzialne za użytkowanie danego budynku powinny zadbać o zastosowanie właściwego oraz odpowiadającego aktualnym przepisom systemu awaryjnego. Konieczne jest dobranie takiego rozwiązania ewakuacyjnego, które sprawdzi się najlepiej w danym obiekcie, dopasowanego w zależności m.in. od przeznaczenia budynku, jego powierzchni czy też ilości kondygnacji.

Według normy PN-EN 13201 oświetlenie awaryjne jest ogólnym określeniem kilku specyficznych odmian oświetlenia

Oświetlenie ewakuacyjne i awaryjne - normy i specyfikacja

  • Oświetlenie awaryjne: Oświetlenie przeznaczone do stosowania podczas awarii zasilania urządzeń do oświetlenia podsawowego.
  • Oświetlenie ewakuacyjne: Część oświetlenia awaryjnego zapewniająca bezpieczne opuszczenie zagrożonego miejsca lub umożliwiająca uprzednie podjęcie próby zakończenia potencjalnie niebezpiecznego procesu.
  • Oświetlenie drogi ewakuacyjnej: Część oświetlenia ewakuacyjnego mająca na celu zapewnienie, że droga ewakuacyjna będzie jednoznacznie zidentyfikowana i wykorzystana bezpiecznie do ewakuacji.
  • Oświetlenie strefy otwartej (w pewnych krajach znane jako oświetlenie antypaniczne): Część oświetlenia ewakuacyjnego stosowana w celu uniknięcia paniki oraz umożliwienia dotarcia do miejsca, z którego droga ewakuacyjna może być rozpoznana.
  • Oświetlenie strefy wysokiego ryzyka: Część oświetlenia ewakuacyjnego stosowana dla bezpieczeństwa osób biorących udział w potencjalnie niebezpiecznym procesie lub znajdujących się w potencjalnie niebezpiecznej sytuacji, a także umożliwiająca właściwe zakończenie działań w sposób bezpieczny dla wszystkich osób w niej przebywających.
  • Oświetlenie rezerwowe: Część oświetlenia awaryjnego umożliwiająca kontynuację normalnych czynności w sposób niezmieniony. [IEC 50 – Dział 845].
  • Wyjście awaryjne: Wyjście przewidziane do użytku podczas zagrożenia.
  • Znak bezpieczeństwa oświetlony zewnętrznie: Znak oświetlony (gdy jest to wymagane) przez zewnętrzne źródło światła.
  • Znak bezpieczeństwa oświetlony wewnętrznie: Znak oświetlony (gdy jest to wymagane) przez wewnętrzne źródło światła.

GDZIE NALEŻY STOSOWAĆ OŚWIETLENIE AWARYJNE ?
Odpowiednie warunki ewakuacji z zagrożonego miejsca polegają na zabezpieczeniu (oznaczeniu) drogi ewakuacyjnej oraz zapewnieniu oświetlenia awaryjnego.

Każdy budynek, w którym zanik napięcia może spowodować zagrożenie zdrowia lub życia, ale również zagrożenie środowiska lub znaczne straty materialne należy zasilić co najmniej z dwu niezależnych, samoczynnie załączających się źródeł energii oraz wyposażyć w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne (bezpieczeństwa i ewakuacyjne).

W jakich pomieszczeniach należy stosować oświetlenie awaryjne? (RMI § 181.3 pkt 1; D.U. nr 115 poz. 140).

  •     w pomieszczeniach kin, teatrów i filharmonii oraz innych sal widowiskowych,
  •    w pomieszczeniach audytoriów, sal konferencyjnych, lokali rozrywkowych przeznaczonych dla ponad 300 osób,
  •     w pomieszczeniach wystawowych w muzeach,
  •     w pomieszczeniach o powierzchni ponad 1.000m2,
  •     w budynkach zamieszkania zbiorowego, przeznaczonych dla więcej niż 200 osób,
  •     w garażach oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
  •     w pomieszczeniach o powierzchni ponad 2.000m2 w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego

Na jakich drogach ewakuacyjnych należy stosować oświetlanie ewakuacyjne?

  •     na drogach ewakuacyjnych z wszystkich ww. pomieszczeń,
  •     oświetlenie awaryjne należy stosować na drogach ewakuacyjnych oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
  •     oświetlenie awaryjne należy stosować na drogach ewakuacyjnych w szpitalach i innych budynkach, gdzie znajdują się osoby o ograniczonej zdolności poruszania się o własnych siłach,
  •     oświetlenie awaryjne należy również stosować na drogach ewakuacyjnych w wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Czas działania oświetlenia ewakuacyjnego powinien wynosić co najmniej 1 godzinę.

Instalacja oświetlenia ewakuacyjnego zgodnie z definicją zawartą w paragrafie 2 RMSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [ 1 ] jest urządzeniem przeciwpożarowym.
W związku z powyższym w stosunku do tego urządzenia zostały postawione dosyć wysokie wymogi. Zgodnie z paragrafem 3 rozporządzenia [ 1 ] urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Warunkiem dopuszczenia do użytkowania tego urządzenia jest przeprowadzenie odpowiednich prób i badań potwierdzających prawidłowość ich działania.  Dodatkowo te same rozporządzenie zobowiązuje nas do co rocznych prób i sprawdzeń instalacji oświetlenia ewakuacyjnego.
Ten sam akt prawny klasyfikuje użytkowane budynki istniejące za zagrażające życiu ludzi np. z uwagi na brak wymaganego oświetlenia awaryjnego w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZLI, ZLII, ZLV albo na drodze ewakuacyjnej prowadzącej z tej strefy.  Nie sprawność tego urządzenia ma taki sam skutek jak jego brak.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( ze zmianami w 2009 r. ) [ 2 ] w paragrafie 181 zobowiązuje nas do wyposażania określonego budynku w awaryjne oświetlenie ewakuacyjne. W rozporządzeniu [2] jest wskazanie na długość świecenia awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego - czyli co najmniej 1 godzina od zaniku oświetlenia podstawowego.

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne pod kątem bezpieczeństwa pożarowego powinno być sprawdzane na trzy podstawowe parametry:

  •     Długość świecenia
  •     Czas zadziałania,
  •     Natężenie oświetlenia.

Rozporządzeniem [2] paragrafem 181 ust. 7 została powołana norma do obowiązkowego stosowania.
PN-EN 1838:2005Istotne zmiany względem byłych wymagań:

  •     Punkty pierwszej pomocy lub urządzenia przeciwpożarowe i przyciski alarmowe nie znajdujące się na drodze ewakuacyjnej ani w strefie otwartej, powinny być tak oświetlone, aby natężenie oświetlenia na podłodze w ich pobliżu wynosiło co najmniej 5 lx.
  •     W przypadku dróg ewakuacyjnych o szerokości do 2 m średnie natężenie oświetlenia na podłodze wzdłuż środkowej linii drogi ewakuacyjnej powinno być nie mniejsze niż 1 lx, a na centralnym pasie drogi, obejmującym nie mniej niż połowę szerokości drogi, powinno stanowić co najmniej 50 proc. podanej wartości.
  •     Minimalny czas działania na drodze ewakuacyjnej 1 godzina.
  •     Na drodze ewakuacyjnej 50 proc. wymaganego natężenia powinno być wytworzone w ciągu 5 sek. a pełny poziom natężenia w ciągu 60 sek.